สมาคมการค้าผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลไทย ชี้ต้องฟื้นฟูความเชื่อมั่นของอุตสาหกรรมควบคู่ความมั่นคงปลอดภัยของระบบ เพราะเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญต่อการเติบโตในระยะยาว พร้อมเสนอ 3 แนวทางเรียกความเชื่อมั่น ยกระดับธรรมาภิบาล–โปร่งใส–มาตรฐานสากล

นายนิรันดร์ ฟูวัฒนานุกูล ประธานสมาคม TDO กล่าวว่า แม้บล็อกเชนจะถูกพัฒนาขึ้นจากแนวคิด Trustless หรือระบบที่ไม่ต้องพึ่งพาความไว้วางใจต่อตัวกลาง แต่ทันทีที่ผู้ใช้งานฝากสินทรัพย์ดิจิทัลไว้กับผู้ประกอบการ ผู้ประกอบการก็มีหน้าที่ในฐานะเป็นผู้ดูแลทรัพย์สินแทนลูกค้า ซึ่งบทบาทดังกล่าวตั้งอยู่บน "ความเชื่อมั่น" โดยตรง

"คำถามสำคัญที่สุดของผู้ใช้ไม่ซับซ้อนเลย คือ เงินและสินทรัพย์ดิจิทัลยังปลอดภัยอยู่หรือไม่ และเมื่อต้องการถอน จะสามารถถอนออกมาได้หรือไม่ เพราะฉะนั้น ความเชื่อมั่นจึงไม่ใช่เรื่องของภาพลักษณ์ แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานของธุรกิจนี้" นายนิรันดร์ กล่าว

นายนิรันดร์ กล่าวเพิ่มเติมว่า ใบอนุญาตที่ผู้ประกอบการได้รับนั้นมาพร้อมกับพันธะหลายด้าน ทั้งการดำเนินงานให้อยู่ในขอบเขตที่ได้รับอนุญาต การดูแลระบบให้พร้อมใช้งาน และการรายงานข้อมูลต่อหน่วยงานกำกับดูแลอย่างถูกต้องและครบถ้วน

"ใบอนุญาตไม่ใช่ใบรับรองที่ได้มาแล้วแขวนไว้บนผนัง แต่เป็นคำสัญญาที่ต้องรักษาทุกวัน โดยเฉพาะคำสัญญาที่ว่ารายงานที่เราส่งให้หน่วยงานกำกับดูแลจะเป็นความจริง แม้ในวันที่ความจริงนั้นไม่เป็นผลดีกับเรา เพราะถ้ารายงานเป็นความจริงเฉพาะตอนที่ทุกอย่างราบรื่น การกำกับดูแลก็ไม่มีความหมายอะไรเลย" นายนิรันดร์ กล่าว

เหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นกับอุตสาหกรรมในช่วงหลายปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า ความเสียหายไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกิดจากระบบควบคุมภายใน การบริหารความเสี่ยง และการรายงานข้อมูลที่ไม่เพียงพอหรือไม่ทันท่วงที ซึ่งเมื่อความเชื่อมั่นได้รับผลกระทบ ผลเสียไม่ได้เกิดขึ้นกับผู้ประกอบการรายเดียว แต่กระจายไปถึงทั้งอุตสาหกรรม

กิจกรรมของตลาดไทย โดยเดือนพฤศจิกายน 2564 ซึ่ง Bitcoin ทำจุดสูงสุดในรอบก่อน ประเทศไทยมีมูลค่าการซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลประมาณ 252,000 ล้านบาท และมีบัญชีที่ซื้อขายจริงประมาณ 649,000 บัญชี ขณะที่เดือนตุลาคม 2568 แม้ Bitcoin ทำจุดสูงสุดใหม่ที่สูงกว่ารอบก่อนมาก ตลาดไทยกลับมีมูลค่าการซื้อขายประมาณ 102,000 ล้านบาท และมีบัญชีที่ซื้อขายจริงประมาณ 256,000 บัญชี หรือลดลงราว 60%

"ราคาสินทรัพย์ดิจิทัลกลับไปทำจุดสูงสุดใหม่ได้ แต่กิจกรรมในตลาดไทยไม่ได้กลับไปในระดับเดิม สิ่งที่เราต้องตั้งคำถามจึงไม่ใช่ว่าคนยังสนใจสินทรัพย์ดิจิทัลหรือไม่ แต่คือเราจะทำอย่างไรให้ผู้ใช้งานมั่นใจที่จะกลับมาซื้อขายและฝากสินทรัพย์ไว้กับแพลตฟอร์มที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลในประเทศไทย" นายนิรันดร์ กล่าว

อย่างไรก็ตาม นายนิรันดร์ย้ำว่า อุตสาหกรรมสินทรัพย์ดิจิทัลไทยในวันนี้เปลี่ยนไปจากเมื่อ 5 ปีก่อนอย่างมาก ทั้งการแยกทรัพย์สินลูกค้าออกจากทรัพย์สินบริษัท มาตรฐาน Custody การบริหาร Cold Wallet และ Hot Wallet กระบวนการ KYC และ AML ตลอดจนการตรวจสอบด้าน Cybersecurity และการรับรองมาตรฐานสากล เช่น ISO 27001 และ SOC 2 ของผู้ประกอบการหลายราย

สิ่งที่ต้องทำต่อจากนี้จึงไม่ใช่เพียงป้องกันไม่ให้เกิดเหตุ แต่ต้องสร้างระบบที่ทำให้ความผิดปกติถูกตรวจพบเร็ว เปิดเผยได้อย่างถูกต้อง และลดการพึ่งพาดุลยพินิจของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

"หน้าที่ของระบบกำกับดูแลที่ออกแบบมาดี คือการทำให้ผู้ประกอบการไม่ต้องเลือกระหว่างความซื่อสัตย์กับความอยู่รอด เพราะถ้าระบบยังปล่อยให้ทั้งสองอย่างนี้ขัดกันอยู่ เราก็เพียงแต่ลุ้นว่าครั้งต่อไปจะมีคนเลือกถูกหรือเลือกผิด" นายนิรันดร์ กล่าว

TDO จึงเสนอ 3 แนวทางสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นกลับคืนสู่อุตสาหกรรม

1. ยกระดับระบบตรวจสอบและถ่วงดุลภายใน ผู้ประกอบการควรมี Compliance ที่เป็นอิสระจากฝ่ายปฏิบัติการ มีระบบตรวจสอบย้อนหลังและช่องทางแจ้งเบาะแส รวมถึงกำหนดขั้นตอนอย่างชัดเจนว่า เมื่อเกิดเหตุสำคัญต้องรายงานอะไร ต่อใคร และภายในระยะเวลาเท่าใด เพื่อไม่ให้การเปิดเผยข้อมูลขึ้นอยู่กับการตัดสินใจเฉพาะหน้าในช่วงวิกฤต

2. ผลักดันมาตรฐานรับรองระดับสากล เช่น ISO 27001 และ SOC 2 เพื่อให้ระบบควบคุม ความปลอดภัย และกระบวนการภายในได้รับการตรวจสอบจากบุคคลภายนอก ความเชื่อมั่นจึงไม่ควรตั้งอยู่บนคำยืนยันของผู้ประกอบการเพียงฝ่ายเดียว

3. เพิ่มความโปร่งใสที่ผู้ใช้งานตรวจสอบได้ เช่น Proof of Reserves ซึ่งเปิดโอกาสให้เทคโนโลยีบล็อกเชนถูกนำมาใช้สร้างความเชื่อมั่นในทางปฏิบัติ โดยให้ผู้ใช้สามารถตรวจสอบสถานะของสินทรัพย์ที่ผู้ประกอบการดูแลได้มากขึ้น ทั้งนี้ TDO มองว่าแนวทางนี้เป็นเป้าหมายร่วมที่ผู้ประกอบการควรมุ่งไปให้ถึง มากกว่าจะเป็นข้อบังคับที่ต้องดำเนินการทันที เนื่องจากความพร้อมของผู้ประกอบการแต่ละรายยังแตกต่างกัน

"เราไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะไม่มีเหตุการณ์เกิดขึ้นอีกเลย แต่สิ่งที่อุตสาหกรรมทำได้คือสร้างระบบที่ทำให้เมื่อเกิดเหตุ เรารู้ได้เร็ว รายงานได้ตรง และแก้ไขได้ทัน ความเชื่อมั่นไม่ได้เกิดจากการบอกว่าเราปลอดภัย แต่มาจากการพิสูจน์ให้เห็นว่าระบบของเราตรวจสอบได้ และเมื่อเกิดปัญหาเราทำในสิ่งที่ถูกต้อง" นายนิรันดร์กล่าว

ประธาน TDO กล่าวทิ้งท้ายว่า การฟื้นความเชื่อมั่นต้องใช้เวลาและการกระทำอย่างต่อเนื่อง เพราะความเชื่อมั่นไม่ได้กลับมาจากการประชาสัมพันธ์ แต่เกิดจากการทำสิ่งที่ถูกต้องซ้ำ ๆ โดยเฉพาะในวันที่การทำสิ่งที่ถูกต้องมีต้นทุน

"TDO พร้อมทำงานร่วมกับสมาชิก สำนักงาน ก.ล.ต. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อยกระดับธรรมาภิบาล ความโปร่งใส และมาตรฐานของผู้ประกอบการ เพราะสุดท้ายแล้ว หากผู้ใช้ไม่เชื่อมั่น ต่อให้เทคโนโลยีดีแค่ไหน อุตสาหกรรมก็ไม่สามารถเติบโตได้อย่างยั่งยืน" นายนิรันดร์ กล่าว